You are here: Home > Mózg > Wzór Dubois

Wzór Dubois

Tabela 4 daje zestawienie szeregu zwierząt uszeregowanych według wielkości współczynnika cefalizacji. Szereg ten odpowiada z grubsza naszym pojęciom o „inteligencji” zwierząt. Człowiek i naczelne stoją tu bardzo wysoko, na końcu listy znajdują się owadożerne, gryzonie i tor- bacze. Niemniej szereg współczynników nie zgadza się z naszymi utartymi pojęciami. Tuż za człowiekiem znajduje się delfin i różne wodne ssaki, obok potem słoń. Niezwykle wysoko stoi nietoperz, koń ma współczynnik wyższy niż pies i inne mięsożerne.

Jak dotąd nie mamy odpowiedzi na te trudności. Wzór Dubois wymaga jeszcze uzupełnienia, choć bez wątpienia daje nam bardzo cenne wskazówki co do wzajemnego stosunku masy mózgu i ciała. Uzupełnienie takie konieczne jest zwłaszcza odnośnie sposobu obliczania współczynnika k. Być może, że trzeba by tu zastąpić, na wzór Manouvriera, ciężar ciała jako całość ciężarem odpowiednio dobranego jednego lub paru narządów. Narządem takim mogłaby być np. nerka, nie zmieniająca swojej masy w wyraźny sposób ani u zwierząt przetłuszczonych ani wychudłych.

Badań takich prowadzono dotychczas bardzo niewiele, tak, jak również nie prowadzono badań i obliczeń biorących pod uwagę całość układu nerwowego, to jest mózg wraz z rdzeniem. Badania zaś takie mogą rzucić dużo światła na zagadnienie współczynników cefalizacji u różnych zwierząt. Rdzeń może bowiem mieć u różnych zwierząt bardzo rozmaitą wielkość, znowu ze swojej strony zależną od masy ciała danego zwie- rzęcia. Jedynie dla układu nerwowego psa wyliczono śródgaiunkowy wykładnik stosunku dla rdzenia (I.M = 0,5), całości układu ośrodkowego’ (mózg wraz z rdzeniem, r_v = 0,3) oraz dla gałek ocznych (ro = 0,3). Wartości tych wykładników układają się w pewien ciąg: jy = 1U, !N oraz ra = Vs, rAi = Va.

W wielu podręcznikach, zwłaszcza starszych, przywiązuje się dużą. wagę do stosunku ciężarów mózgu i rdzenia, powołując się na znany fakt, że u kręgowców niższych (u ryb) rdzeń miewa nawet przewagę ilościową nad mózgiem oraz na równie znany fakt, że u człowieka masa mózgu jest znacznie większa od masy rdzenia. Zestawienia tego rodzaju nie mają jednak wartości, o ile nie bierze się równocześnie pod uwagę wielkości ciała danego zwierzęcia. Widoczne to jest doskonale na przykładzie psa, u którego stosunek rdzenia do mózgu waha się zależnie od rasy między 8,2 (ratler wagi 2,37 kg), a 3,5 (dog arlekin, ciężar ciała 41 kg), co odpowiada 12,2n/o i 28,6°/’o. I to zagadnienie czeka jeszcze na opracowanie.

Kowalewska (matematyczka) 1385 większy niż przeciętny – zwróćmy jednak uwagę, że nie brak na tej liście także mózgów znacznie lżejszych od przeciętnej.

Mózg i rdzeń są dla każdego zwierzęcia narządami niezwykle ważnymi

Rycina 51 daje nam obraz metody drugiej. Polega ona na porównywaniu ludzi przeciętnych, z bieżącego materiału szpitalnego, z mózgami ludzi wybitnych, co ujęto w wykres. Różnica łatwo rzuca się w oczy. Nie wolno jednak zapoznawać faktu, że krzywa ludzi przeciętnych sięga niemal do końca krzywej ludzi wybitnych i na odwrót, część mózgów ludzi wybitnych odznacza się ciężarem niższym niż średni ciężar mózgów ludzi przeciętnych.

Przy próbie podsumowania możemy stwierdzić, że wielkość mózgu jest funkcją wielkości ciała i że wykładnik stosunku T – 0,56 odgrywa w tej zależności pewną rolę. Brak nam jednak jakiegokolwiek wyjaśnienia dla tego wykładnika, zarówno jak i dla faktu, że ssaki wodne i słoń zajmują tak niezwykłe miejsce w tabeli współczynników cefalizacji Dubois. urządzenia i rdzenia

Mózg i rdzeń są dla każdego zwierzęcia narządami niezwykle ważnymi. Od ich należytego funkcjonowania zależy szybkość i precyzja reagowania. Nic więc dziwnego, że narządy te nie tylko zajmują w ustroju miejsce możliwie bezpieczne, ale nadto jeszcze wyposażone są w szereg urządzeń ochraniających przed szkodliwymi czynnikami.

Bezpiecznym schronieniem dla ośrodkowego układu nerwowego jest wnętrze czaszki i kanału kręgowego. Narządy nerwowe ukryte są tu jakby w pancernej puszce, zbudowanej z ciasno i mocno – dzięki zazębionym szwom czaszkowym – zestawionych ze sobą płyt kostnych o grubości kilku milimetrów. Puszka ta wsparta jest na mocnej belce kostnej podstawy czaszki i jeszcze dodatkowo wzmocniona grzebieniami kostnymi – co prawda u człowieka nie rozwiniętymi zbyt silnie. Występują one na kości potylicznej, czołowej, skroniowej. U wielu zwierząt grzebienie te dochodzą do różnych rozmiarów, jak np. w czaszce mięsożernych lub małp człekokształtnych. Całość czaszki ludzkiej wytrzymuje bez załamania nacisk dość wielu kilogramów na centymetr kwadratowy.

Leave a Reply