You are here: Home > Mózg > Wpuklenie kubka wzrokowego

Wpuklenie kubka wzrokowego

Wpuklenie kubka wzrokowego nie jest nigdy jednak całkowite. Z boku (ryc. 104) po brzusznej stronie tworzy się w czasie wpukłania wąska szpara (/issuro ocali, zwana też colonoma). Szpara ta jest bramą dla wchodzących w głąb oka naczyń oraz dla wybiegających z siatkówki włókien nerwu wzrokowego. Gdyby jej nie było, włókna te musiałyby przewijać się przez brzegi kubka. Później szpara ta zupełnie zarasta,

W miarę zbliżania się kubka wzrokowego do powierzchni, zmienia się wygląd położonej tu ektodermy. Tworzy się płytka zgrubiałego nabłonka (ryc, 104), która tworzy małe zagłębienie, a potem zamyka się w pęcherzyk i odrywa się od nabłonka powierzchniowego. Pęcherzyk ten przemieszcza się w głąb i zajmuje miejsce w otworze kubka wzrokowego (ryc. 104). Jest to zawiązek soczewki. Brzegi kubka zaginają się dookoła niego.

W dalszym ciągu rozwoju zewnętrzna warstwa kubka wzrokowego zamienia się (u zarodka 7 mm długości) w warstwę barwnikową siatkówki. W komorach jej gromadzi się pigment, najpierw żółty, później ciemny. Warstwa ta wyściela całą niema] gałkę oczną, a brzeg jej tworzy warstwę barwnikową tęczówki.

Warstwa wewnętrzna kubka daje początek siatkówce, którą dzielimy na część wzrokową i ślepą, położoną bardziej po bokach. Odróżnia się tu jeszcze część tęczówkową i rzęskową, obie zbudowane z jednej warstwy komórek nabłonkowych (ryc. 104).

Część wzrokowa siatkówki zajmuje dno gaiki ocznej. Komórki jej różnicują się na spongioblasty, które dadzą glej siatkówki oraz neurobia- sty, przeistaczające się w elementy neuronowe. Proces ten trwa dość długo, czopki i pręciki pokazują się u zarodka ludzkiego dopiero około 3 miesiąca życia płodowego. Powierzchnię siatkówki okrywa po obu stronach delikatna błona.

W tym samym mniej więcej czasie tworzy się z pierwotnego pęcherzyka nabłonkowego soczewka (7ens). Pęcherzyk odrywa się od ektoder- my powierzchniowej (będzie ona w przyszłości tworzyć nabłonek rogówki), a światło jego stopniowo zanika. Komórki pęcherzyka położone od strony siatkówki wydłużają się i ustawiają prostopadle do powierzchni. Komórki zwrócone ku otworowi kubka przybierają postać nabłonka kostkowego (ryc. 104). Jedne i drugie tracą zdolność dzielenia się, karioki- nezy spotyka się tylko na obwodzie „równikowym” soczewki. Tu powstają jeszcze oba rodzaje komórek do około dwudziestego roku życia. Soczewka, u zarodków kulista, przybiera stopniowo kształt spłaszczony.

Soczewkę okrywa błona nie dopuszczająca do niej elementów mezo- dermalnych. Komórki mezenchymy tworzą tylko dodatkową błonę, bogato unaczynioną, na powierzchni. Błona ta zanika jeszcze w ciągu życia płodowego, wyjątkowo tylko zostaje jako anomalia rozwoju, przeszkadzająca w widzeniu. Dorosła soczewka naczyń nie ma i odżywia się tylko na koszt otaczających elementów.

Około połowy drugiego miesiąca ciąży człowieka w rozwój oka włączają się elementy mezenchymatyczne. Otaczają one gałkę oczną w przedłużeniu opon mózgowych i wytwarzają naczyniówkę i twardówkę. Te same komórki biorą także udział w budowie zrębu tęczówki i ciała rzęskowego. W tęczówce powstaje w tym czasie swoista osobliwość: mięśnie tęczówki tworzą się z ektodermy, co stanowi jedyny wypadek w całym ustroju.

Szypuła kubka wzrokowego tworzy w ciągu dalszego rozwoju nerw wzrokowy. Światło szypuły zaciska się coraz bardziej, a komórki szy- puły przemieniają się w spongioblasty tworzące zrąb nerwu. Przez zrąb ten przerastają wypustki komórek zwojowych siatkówki, zdążające do mózgu.

Oczy zarodka ludzkiego skierowane są w pierwszych tygodniach na boki, później dopiero w miarę formowania się twarzy, przesuwają się do przodu. Dzieje się to u zarodków długości około 25-30 mm. budowa wewnętrzna rdzenia

Rdzeń kręgowy (medulia spinalis), zwykle nazywany krótko rdzeniem, jest najbardziej prymitywnie zbudowaną częścią ośrodkowego układu nerwowego. Pierwotność jego budowy przejawia się:

– 1) W zachowaniu wyraźnej segmentacji w układzie wychodzących zeń 31 par nerwów.

– 2} W rozłożeniu kadłubów komórek, które pozostają w głębi tkanki, niedaleko od ściany kanału środkowego, a prawie nigdy nie przechodzą pod zewnętrzną powierzchnię rdzenia.

– 3) W pewnej monotonii budowy wewnętrznej.

– 4) W stosunkowo niewielkiej samodzielności fizjologicznej i podporządkowaniu czynnościowym ośrodkom mózgowym. Rdzeń spełnia wobec nich częściowo rolę kabla łączącego tułów z mózgiem, częściowo funkcję „transformatora” impulsów, zwłaszcza motorycznych.

Budowę wewnętrzną rdzenia studiować najlepiej można na poprzecznym przekroju (ryc. 105). Widzimy tu charakterystyczny układ białej i szarej istoty w postaci szarego „H” – porównywanego też często z rysunkiem motyla – otoczonego ze wszystkich stron przez istotę białą.

Poprzeczna belka litery „H”, to istota szara pośrednia” (subsfanifa gri- sea intermedia}, W niej widoczny jest cieniutki kanał środkowy, otoczony warstwą nabłonka wyściółki.

Skrzydła widocznego na przekroju „motyla” nazywamy rogami (cornuj. Rozróżniamy rogi brzuszne czyli przednie (cornu ventrale s. anterius) i rogi grzbietowe czyli tylne (cornu dorsale s. posterius), a w odcinku tułowiowym także nieduże rogi boczrie (cornu latem- h lia). Niektórzy zamiast terminu „rogi” wolą nazywać te skupienia szarej istoty slupami (columnae), co istotnie lepiej oddaje ich kształt przestrzenny (ryc. 106).

Między rogami zawarte są pęki białej istoty, które nazywamy sznurami. Mówimy o sznurach tylnych (iuniculi posteriores), przednich

(i. anteriores) oraz bocznych (i. laterales). Sznury przednie rozdzielone są głęboką szczeliną pośrodkową przednią (iissura mediana anterior), na dnie której widoczne jest naczynie krwionośne.

Leave a Reply