You are here: Home > Mózg > Układ współczulny

Układ współczulny

Obie grupy czynności organizmu sterowane są przez układ nerwowy, z tym jednak, że grupa pierwsza, a więc czynności wiążące się z zachowaniem wobec warunków otoczenia, podlega układowi nerwowemu s o- matycznemu, grupa druga zaś układowi wegetatywnemu, czyli roślinnemu, zwanemu także układem autonomicznym. Nazwa pierwsza nawiązuje do koncepcji Arystotelesa, który odróżniał trzv szczeble rozwoju żywej istoty: roślinny (tylko elementarne funkcje życiowe, wzrost i przemiana materii), zwierzęcy (zdolność postrzegania i odczuwania) oraz ludzki (myślenie). Nazwa druga wskazuje na czynnościową niezależność układu wegetatywnego w stosunku do układu somatycznego. Zaznaczmy jednak od razu, że oba układy, mimo podkreślonej w nazwie niezależności zawsze ściśle współpracują.

Prócz wymienionych dwu nazw’ układ wegetatywny bywa często określany jako układ współczulny, czyli sympatyczny oraz przywspółczulny, czyli parasympatyczny. Dwoistość nazwy podkreśla typowy dla tego układu podział czynnościowy i anatomiczny. Układ wegetatywny składa się bowiem w istocie z dwu układów działających wręcz odwrotnie, antagonistycznie, tak że na każdy narząd wewnętrzny działa jeden z tych układów pobudza jąco, drugi – hamująco.

Antagonistyczne działanie obu układów utrzymuje w ten sposób wszystkie organy w pewnym stanie równowagi, wr średnim napięciu. Z tego przeciętnego stanu może każdy narząd być wyrwany przez zwiększenie pobudzenia ze strony jednego z układów. Jeżeli przewaga będzie po stronie układu współczulnego (sympatycznego), ustrój stanie jak gdyby w gotowości do walki jeżeli przeważy ukiad przywspółczulny, organizm zapada w stan ociężałości i wypoczynku, regeneracji sil. Stan taki może występować chwilowo, albo trwać długo jako normalny dla pewnych osobników, kształtując naweL osobowość danej jednostki, albo jako typ sympatotoniczny, ożywiony, go Łowy zawsze do działania – albo jako flegmatyczny, skłonny do otyłości i spoczynku typ wagotonika (nazwa pochodząca od łacińskiej nazwy nerwu błędnego, odgrywającego dużą rolę właśnie w układzie przywspółczulnym).

Leave a Reply