You are here: Home > Mózg > Narząd szyszynkowy (organon pineale)

Narząd szyszynkowy (organon pineale)

Narząd szyszynkowy (organon pineale) u różnych gromad i gatunków kręgowców rozwija się bardzo rozmaicie. Niekiedy zanika całkowi- cie (walenie, foki, słoń), często przekształca się w narząd wydzielania wewnętrznego (człowiek, żarlacze). U innych zwierząt ten sam narząd może rozwinąć się w nieparzyste oko ciemieniowe, funkcjonujące jako receptor pewnych rodzajów promieniowania, np. cieplnego. Oko takie ukryte jest zawsze pod skórą i kością czaszki, która jednak jest w takim wypadku cieńsza i bardziej przeźroczysta oraz przykryta w danym miejscu skórą pozbawioną barwnika. Tak jest u wielu jaszczurek, np. u nowozelandzkiej Hatteria. Niekiedy, np. u żab, a także u naszego padalca może wytworzyć się oko ciemieniowe z narządu przyszyszynkowego, a gruczoł wydzielania wewnętrznego z narządu szyszynkowego (ryc. 275).

Właściwe wzgórze składa się u niższych kręgowców z dwu odrębnych części. Jedna z nich to wzgórze grzbietowe, odbierające włókna z rdzenia, rdzenia przedłużonego, układu równoważnego i z oka. Druga, to wzgórze brzuszne, połączone raczej z węchem oraz z ciałem prążkowanym kresomózgowia. Odmiennie także kształtują się ich losy filogenetyczne. Wzgórze grzbieLowe rozbudowuje się i wiąże coraz silniej z wytwarzającą się korą nową – wzgórze brzuszne kurczy się i upraszcza.

U minoga obie części przedstawiają się jeszcze jako dwa słabo zróżnicowane skupiska komórek, odbierające włókna według powyższe- go schematu, przecie skupisko to prymitywne ciało kolankowate boczne, do którego wchodzą włókna wzrokowe. Podobnie przedstawiają się stosunki u żarłaczy (ryc. 276) z tym, że pojedyncze jądra, a zwłaszcza ciało kolankowate boczne zaznaczają się wyraźniej.

Leave a Reply