You are here: Home > Mózg > Ciała wonne

Ciała wonne

Mimo wielu badań nie wiemy dotąd dokładnie, jaki jest mechanizm odbierania bodźców zapachowych. Na niczym, jak dotąd, spełzły próby znalezienia stałego związku między rodzajem zapachu a składem chemicznym wonnego ciała. Wiemy tylko, że liczba ciał wonnych sięga około pół miliona, głównie ciał organicznych. Pierwiastków wonnych istnieje zaledwie pięć (chlor, brom, jod, fluor i ozon (03)), związków nieorganicznych około trzydziestu w tym amoniak, kwas solny, tlenki siarki, siarkowodór. Komplikuje sprawę fakt, że to samo ciało zależnie od stężenia może mieć zapach inny, jak np. skatol, nadający swoisty zapach odchodom, a w silnym rozcieńczeniu pachnący kwieciem jaśminu. Fabryki perfum znają też wiele substancji, których mieszaniny dają woń odmienną niż zapach składników. Na tej podstawie oparto nawet teorię, że wszystkie zapachy są wrażeniami złożonymi z niewielkiej ilości prymitywnych podrażnień chemicznych. Powstaje nawet teoria bardziej szczegółowa, że zasadniczymi zapachami są wonie: kwiatowa, kwaśna, spalenizny i śmierdziela (zwierzę wydzielające bardzo przykry i przenikliwy zapach). Teorii zarzuca się, że zapachy takie w czystej postaci nie są znane.

Ciała wonne, bez względu na ich skład chemiczny, muszą odznaczać się dużą lotnością, to jest z łatwością oddzielać drobniutkie cząstki unoszące się potem w powietrzu czy wodzie. Cząstki te, będące właśnie zapachem lub wonią, dostają się na błonę węchową kręgowców z powietrzem wciąganym lub wyrzucanym przez nos. To ostatnie ma miejsce zawsze wtedy, gdy odczuwamy zapach pokarmu znajdującego się już w jamie ustnej. Gdy chodzi o ryby, obdarzone często znakomitym węchem, to wonne cząstki dochodzą do nabłonka węchowego z wodą wciąganą do jamy nosowej. U wielu zwierząt, zwłaszcza ssących, możemy przy tym obserwować charakterystyczne „węszenie”, szybkie wciąganie i wyrzucanie małych ilości powietrza, celem osadzenia na nabłonku węchowym większej ilości cząstek zapachu.

Leave a Reply